Zdravlje

Bakterijska vaginoza – simptomi, uzrok i lečenje

Među najčešće bolesti kod žena, a koje zahvataju grupu donjih reproduktivnih organa (vulva, vagina i početni deo cerviksa tj grlića materice), spadaju ona oboljenja koja se prenose polnim putem (STD), infekcije rezidentnom florom (koja je deo normalne kože i sluznica donjeg reproduktivnog trakta), infekcije patogenim mikroorganizmima (posebno u slučaju kada dođe do pada odbrambenih sposobnosti organizma u celini), kao i neka neinfektivna oboljenja.

Pored pomenutih infektivnih oboljenja, veoma su česte i benigne i maligne promene u maloj karlici (miom na materici; karcinom grlića materice), a koje su prema kliničkim studijama, obično neinfektivne prirode (mada se nastanak karcinoma grlića materice, dovodi u etiološku vezu sa infekcijom određenim sojevima HPV virusa – humani papiloma virus).

Sva navedena oboljenja, bilo da su u pitanju zapaljenja, traume, tumori ili neki od čestih hormonalnih poremećaja (a koji su pre svega u vezi sa menstruacionim ciklusom i njegovim posledičnim poremećajima), mogu dovesti do brojnih komplikacija, a koje ako se na vreme ne otkriju i adekvatno se ne leče, mogu da ugroze i sam život obolele žene.

Bakterijska vaginoza – definicija

Predstavlja jednu od veoma čestih infekcija, koja je izazvana mešovitom patogenom florom (polimikrobna infekcija), a koja je obično anaerobnog tipa (mokroorganizmi koji uspevaju tj umnožavaju se u uslovima bez prisustva kiseonika).

Ovo oboljenje je ranije nazivano i nespecifični vaginitis ili pak vaginitis koji je udružen sa infekcijom bakterijom gardnerelom vaginalis (haemophilus vaginalis).

Uzroci nastanka vaginalne infekcije – etiološki faktori 

U prvom redu, bakterijska vaginoza je rezultat poremećaja u ravnoteži između rezidentnih i patogenih mikroorganizama, gde umesto laktobacilusa, dolazi do predominacije jednog ili više patogena kakvi su najčešće – stafilokok; streptokok; E. coli; mikoplazma hominis; pomenuta gardnerela vaginalis i mnogi drugi patogeni.

Najčešći uzročnik, tačnije uzročnici nastanka bakterijske vaginoze, zavise od uzrasta, opšte otpornosti organizma, upražnjavanja seksualnih odnosa i čestog menjanja intimnih partnera, hormonalnog statusa žene, kao i opšteg zdravstvenog stanja (odnosno eventualno pridruženih oboljenja).

U dečijem uzrastu tj kod devojčica, nespecifični vaginitis ili bakterijska vaginoza (kao i vrlo česte udružene infekcije vulve), najčešće nastaju kao posledica delovanja enterobakterija tj u prvom redu E. coli, a zbog same anatomske građe ženskog reproduktivnog sistema, odnosno kao rezultat bliskosti uretre i analnog otvora.

Ne može se poreći, da je jedan od uzroka nastanka zapaljenja vulve i vagine u ovom uzrasnom dobu i neadekvatna higijena i upotreba veoma jakih sapuna i hemikalija na osetljivoj koži i sluznici donjih genitalnih organa. Sa druge strane, bakterijska flora koja normalno ima zaštitnu ulogu (pre svega laktobacilus), kod devojčica još uvek nije u dovoljnoj meri razvijena, pa ih i to čini podložnijim nastanku bakterijske vaginoze.

Kod žena u reproduktivnom periodu, kako je već napomenuto, bakterijska vaginoza je rezultat delovanja mešane patogene flore, kao posledica pre svega smanjene količine zaštitnog člana rezidualne flore – laktobacilusa u vaginalnoj sluznici.

Kao posledica pomenutog poremećaja, mogu nastati i dodatne infekcije gljivicama (candida), virusima (genitalni herpes), kao i vaginitis uzrokovan protozoalnom infekcijom koju izaziva trihomonas vaginalis.

Faktori rizika koji doprinose nastanku bakterijske vaginoze i udruženog vulvitisa

Jedan od svakako najčešćih faktora koji povećava rizik za nastanak vaginoze i/ili vulvovaginitisa, jeste upotrena intrauterusnih uložaka, ili pak korišćenje spirala kao oblika kontracepcije.

loading...

Takođe, kod žena u reproduktivnom periodu, zahvaljujući predominantnosti rezidentne bakterije laktobacilusa, održava se normalna kiselost vaginalne sluznice (normalan pH je oko 3,8-4,2), a koja je štiti od invazije patogenih bakterija, gljivica i virusa.

U slučaju da dođe do poremećaja u delovanju hormona; kod prekomerne upotrebe antibiotika (duže nego što je propisano i/ili antibiotika širokog spektra dejstva); kod smanjenja koncentracije laktobacilusa; kod nekih metaboličkih poremećaja (šećerna bolest); kod loše ili pak preterane higijene donjih reproduktivnih organa (prekomerno ispiranje brojnim agresivnim hemikalijama i sapunima, i posledično remećenje normalne bakterijske flore); kao i u u trudnoći – može da nastane sekundarna infekcija patogenim mikroorganizmima i posledične zapaljenske promene na vagini (i/ili vulvi).

Kliničke manifestacije bakterijske vaginoze

U više od 80-90% slučajeva, pojačana vaginalna sekrecija, može da bude jedini ili dominantan klinički simptom vaginalne infekcije. U slučaju bakterijske vaginoze, pojačana sekrecija iz vagine, uvek je praćena i veoma neprijatnim mirisom, koji čak i ginekolozi opisuju kao „miris pokvarene ribe“.

Potrebno je napomenuti da se i sekrecija i njen karakterističan miris, znatno povećavaju nakon intimnih odnosa kod žena koje imaju pomenutu polimikrobnu bakterijsku infekciju vagine tj bakterijsku vaginozu.

Sa druge strane, kod 50% žena sa bakterijskom vaginozom, klinički simptomi infekcije mogu da budu potpuno odsutni (asimptomatska infekcija), i da se prisustvo infekcije potvrdi tek nakon izvršenih mikrobioloških analiza.

Postavljanje dijagnoze bakterijske vaginoze

Dijagnoza ovog dosta čestog oboljenja, a posebno kod žena u reproduktivnom periodu, postavlja se na osnovu mikrobiološkog pregleda uzorka sekreta koji je makroskopski sivkasto-beličastog (zamućenog) izgleda.

Mikroskopskim pregledom sekreta nalazi se veliki broj takozvanih „klu“ ćelija – vaginalne epitelne ćelije koje su inficirane bilo predominantno gardnerelom vaginalis, bilo i ostalim mešovitim patogenim mikroorganizmima.

Da je u pitanju bakterijska vaginoza, dodatni dokaz predstavlja i pojačanje neprijatnog mirisa, kada se na staklenu pločicu, a na kojoj je razmaz vaginalnog sekreta spreman za mikroskopsku analizu, nakapa nekoliko kapi 10% kalijum-hidroksida.

Veoma je važno naglasiti da je, pH vrednost sluznice vagine kod bakterijske vaginoze povećana iznad 4,5; odnosno da je njena normalna kiselost snižena u slučaju pomenute infekcije (kiselost vaginalne sluznice, potiče od fiziološke predominacije laktobacilusa, i ona predominantno ima zaštitnu ulogu).

Svi pomenuti kriterijumi, jednim imenom se nazivaju – Amselovi kriterijumi za postavljanje dijagnoze bakterijske vaginoze; od nabrojana četiri kriterijuma (prisustvo „klu“ ćelija; neprijatan miris sekreta; smanjena kiselost vagine tj porast pH; i pomenuti sivo-beličast izgled uzetog uzorka vaginalnog sekreta), da bi se postavila validna dijagnoza bakterijske vaginoze, potrebno je prisustvo odnosno pozitivan nalaz tri od četiri navedena kriterijuma.

Amselovi kriterijumi, dokazivanje:

– određivanje prisustva „clue“ ćelija u razmazu uzorka vaginalnog sekreta – pod mikroskopom i uz pomoć običnog fiziološkog rastvora, otkriva se prisustvo pomenutih deskvamiranih epitelnih ćelija, a koje su kod bakterijske vaginoze u najvećem broju slučajeva kolonizovane bakterijom koja se, kako je već više puta napomenuto naziva – gardnerela vaginalis; ukoliko se pak sumnja da se radi o nekom drugom uzročniku ili uzročnicima, radi se antibiogram odnosno na osnovu bakterijske kulture koja se zasejava na određenu podlogu, određuje se tačan tj specifičan uzročnik vaginoze;

– određivanje pH vrednosti vaginalnog sekreta – vrši se jednostavnom metodom pomoću lakmus papira; pomenuta metoda podrazumeva upotrebu plavog lakmus papira, a koji će ukoliko je došlo do smanjenja kiselosti, odnosno ako je pH vaginalnog sekreta ≥ 4,5 da promeni boju u crveno na sobnoj temperaturi (temperaturi od 22-25˚C);

– test sa 10% KOH (kalijum hidroksidom) – kada se uzorek vaginalnog sekreta, razblaži na staklenoj pločici sa 10% KOH, pojačaće se njegov intenzivan neprijatan miris na trulu ribu;

– poslednji Amselov kriterijum, dokazuje se prilikom redovnog ginekološkog pregleda (ili ga pak uočavaju same pacijentkinje) – postoji veoma obilna vaginalna sekrecija; sekret je neprijatnog mirisa (na već više puta pomenutu trulu ribu) i zamućenog je izgleda

Inače, neophodno je napomenuti da se izvesna, manja količina vaginalnog sekreta, a koji je bezbojan ili beličaste boje i bez bilo kakvog mirisa, kod žena u reproduktivnom periodu smatra normalnom pojavom (deo je procesa „samoprečišćavanja“ vagine i cervixa); takođe pojava izvesne količine vaginalnog iscetka moguća je i u toku ovulacije, ili kod nekih žena kao odgovor na nadražaj jakim deterdžentima, sapunima, parfimisanim donjim rubljem ili dnevnim ulošcima (pojava preosetljivosti ili pak alergijske reakcije, a koja često može da bude praćena svrabom i pojavom crvenila zbog iritacije).

Međutim, kada se uz dokazanu bakterijsku vaginozu, javi udružen pelvični bol; bol u abdomenu; mučnina i nadimanje; bol pri ginekološkom pregledu ili prilikom seksualnih odnosa – skoro je sigurno da je došlo do neke od komplikacija bakterijske infekcije vagine i/ili vulve (cervicitis; adneksitis; pelveoperitonitis; endometritis).

Komplikacije bakterijske vaginoze

Jedna od najznačajnijih komplikacija bakterijske vaginoze, jeste ascedentno (ushodno) širenje infekcije iz vagine u organe male karlice, i nastanak takozvane – pelvične inflamatorne bolesti (PIB).

Kod PIB-a su zapaljenskim procesom zahvaćeni jajnici, jajovodi i materica (endometrijum), a simptomi ovog infektivnog oboljenja mogu da bidu ili veoma oskudni, ili da daju sliku dosta teškog stanja, a koje vodi u nastanak sepse i septičnog šok sindroma, i može direktno da ugrozi život pacijentkinje.

Iz tog razloga se pelvična inflamatorna bolest, a kao komplikacija ascedentne bakterijske infekcije (tj bakterijske vaginoze i/ili vulvovaginitisa), a na osnovu težine kliničke slike deli u tri stupnja:

– prvi stadijum PIB-a – nekomlikovana pelvična inflamatorna bolest, koja se ispoljava lakšim oblikom salpingitisa (upala jajovoda); salpingoooforitisa (adneksitis ili istovremena upala jajovoda i jajnika), a koji su praćeni nastankom pelveoperitonitisa (širenjem procesa na trbušnu maramicu tj peritoneum), ili njegove pojave u ovom stadijumu ipak nema;

– drugi stadijum PIB-a – infekcija organa male karlice postaje ozbiljnija (uzročnici su kao i u ostalim oboljenjima genitalnih organa, najčešće gram pozitivni ili gram negativni bacili ili anaerobni mikroorganizmi); u ovom stadijumu oboljenja, nastaju komplikovana forma salpingitisa – pyosalpinx (nakupljanje gnoja u jajovodima) ili pak može da se javi tuboovarijalni apsces (formiranje gnojne kolekcije u jajovodima i jajnicima istovremeno); i u ovom slučaju tj stadijumu PIB-a, pelveoperitonitis može da nastane kao dodatna komplikacija, ali i ne mora nužno da se razvije;

– treći stadijum PIB-a – predstavlja sa kliničkog aspekta najozbiljniju formu zapaljenja, kod koje postoji razvoj veoma velikih tuboovarijalnih ili pelvičnih gnojnih kolekcija (apscesi koji su dimenzija ≥ 8 cm, koji fluktuiraju i koji imaju sklonost ka rupturiranju); kod ove forme pelvične inflamacije, apsces može od samog početka stadijuma da bude rupturiran, i da se gnoj „razlije“ u šupljinu male karlice, a da sama infekcija zahvati susedne organe, peritoneum (nastaje pelveoperitonitis), ili da pak bakterije dospeju u krvotok i da dođe do nastanka septičnog stanja

Lečenje bakterijske vaginoze

Nakon postavljene dijagnoze, u terapiji bakterijske vaginoze, koristi se metronidazol (koji se može dati bilo per os, bilo u obliku vaginaleta). Kao alternativna terapija, dobre rezultate u lečenju bakterijske vaginoze pokazalaje primena klindamicina u trajanju od sedam dana.

Diferencijalna dijagnoza bakterijske vaginoze

U čitavom spektru polno prenosivih, infektivnih i neinfektivnih oboljenja vagine, a koja mogu imati neki od kliničkih znakovai simptoma, koji liče na bakterijsku vaginozu, najznačajnija bolest koju je potrebno razlikovati od pomenute jeste bakterijski vaginitis.

Pored bakterijskog vaginitisa, diferencijalno dijagnostički u odnosu na bakterijsku vaginozu, u obzir dolaze i:

– infekcija vagine Candidom – kod koje pri ginekološkom pregledu postoje jasno vidljivi crvenilo i otečenost vulve i zidova vagine; pored toga sekret ja sirastog izgleda i bele boje, prećen veoma izraženim svrabom; veoma često u anamnestičkim podacima, pacijentkinje navode da su imale nezaštićene polne odnose; da su upotrebljavale antibiotike duži vremenski period (u lečenju neke hronične bakterijske infekcije) ili da imaju neki metabolički poremećaj (kakav je diabetes melitus odnosno hiperglikemija, koja predstavlja višak šećera u krvi, a kojim se gljivice hrane); prilikom pregleda razmaza uzorka vaginalnog sekreta pomoću 10% KOH, veoma jasno se pod mikroskopom vide hife i micelijum gljivice Candide albicans;

– infekcija vagine protozoom Trichomonas vaginalis – ginekološki pregled je obično neugodan ili čak bolan (čak je i pregled grlića materice veoma osetljiv, jer svako „pomeranje“ cervixa izaziva bol), a vagina i vulva su izrazito crvene boje i izraženo otečene sluznice; vaginalni sekret je karakteristično penušavog izgleda i žućkasto-zelenkaste boje; prilikom uzimanja anamnestičkih podataka, pacijentkinje navode da imaju česte dizurične smetnje (tegobe sa mokrenjem) kao i dispareuniju (bolne ili neugodne seksualne odnose); najbolji dokaz infekcije je brzi mikroskopski pregled na Trihomonas vaginalis (radi se razmaz uzorka vaginalnog sekreta uz pomoć fiziološkog rastvora), jer su samo na početku pomenutog mikroskopskog pregleda, ove „bičaste“ protozoe pokretne;

– strana tela u vagini – ukoliko se u šupljini vagine, ili pak u početnom delu cerviksa materica, pronađe neko strano telo (na primer zaboravljeni tampon, zaboravljena spirala). Mogu se razviti klinički simptomi koji veoma podsećaju na one koji se viđaju u slici bakterijske vaginoze – obilan sekret koji je neprijatnog mirisa; dizurične smetnje; dispareunija; otok i crvenilo vagine; ginekološkim pregledom, strano telo se obično zapaža i uklanja čime ubrzo nestaju i pomenuti simptomi

Šta je bakterijski vaginitis i kako se ispoljava?

Za razliku od bakterijske vaginoze, a koja je kako je već više puta navedeno, polimikrobna infekcija (izazvana je delovanjem više uzročnika tj delovanjem mešane flore), kod bakterijskog vaginitisa, infekcija nekim od pomenutih patogenih uzročnika (streptokokom; stafilokokom; ešerihijom koli), javlja se vrlo retko i simptomatologija je veoma blaga do potpuno oskudna.

Kod bakterijskog vaginitisa, predominira zapaljenski proces izazvan nekom od bakterija koja je član rezidualne flore vulve ili vagine, a ukoliko dođe do nastanka klinički manifestnog oboljenja, simptomi obično obuhvataju – svrab (pruritus) u predelu vulve i/ili vagine; veoma obilnu i obično vaginalnu sekreciju koja je bez mirisa; pojavu dispareunije (bolova prilikom intimnih odnosa, a zbog čega se žene i najčešće obraćaju svom izabranom ginekologu).

Što se tiče dijagnostike ovog oboljenja, ona takođe obuhvata mikroskopski pregled uzorka vaginalnog sekreta – u nalazu se vidi veliki broj deskvamiranih ćelija vaginalnog epitela, kao i veliki broj bakterija i leukocita.

Takođe je smanjena normalna kiselost vagine, odnosno pH vrednost je povećana iznad 4,2-4,5.

U određenom broju slučajeva, prilikom ginekološkog ultrazvučnog pregleda, na vaginalnim zidovima, mogu da se uoče brojne hemoragične papule i vezikule.

Terapijski pristup kod lečenja bakterijskog vaginitisa, bazira se na uzimanju uzorka sekreta za određivanje tačnog uzročnika zapaljenja, a putem antibiograma odnosno bakteriološke kulture.

U terapiji se najčešće primenjuju lokalni antibiotici (u vidu vaginaleta), a nakon dobijenih rezultata i uvek prema uzročniku koji je izazvao oboljenje (jer primena antibiotika „širokog spektra“ ili bez prethodno poznatog izazivača infekcije, može da dovede do nastanka problema rezistencije i razvoja sekundarne infekcije patogenim bakterijama).

Sponzorisano:

loading...
Loading...

Ostali čitaju i ovo: